Գիտություն

ՆԱՍԱ-ն Հետաձգում է «Արտեմիս II» Նոքում Օգտագործվող Հրթիռի Վերանորոգման Համար

ՆԱՍԱ-ն հայտարարել է, որ ստիպված է վերադարձնել «Արտեմիս II» հրթիռը Վերահավաքի Շենջ, քանի որ վերադրիչ փուլում հելիումի հոսքի խնդիրներ են հայտնաբերվել: Խափանումը հայտնաբերվել է ընթացակարգային ստուգումների ժամանակ, և վերանորոգումները հնարավոր են միայն ՎԱՇ-ում: Այս հետաձգում՝ ցույց է տալիս, որ մարտի 6-ին նախատեսված սարքի մեկնարկը հետաձգվում է ապրիլին: Հրթիռը նախկինում ունեցել է խնդիրներ, ներառյալ ջրածնի արտահոսքը, որը վերջերս հարթվել է: «Արտեմիս II» առաքելությունը կարևոր քայլ է տիեզերք մարդկային հետազոտություններում և նախատեսված է տիեզերագնացներ Ռիդ Վիսեման, Վիկտոր Գլովեր, Քրիստինա Քոխ և Ջերեմի Հանսենին տանել դեպի Լուսին:

Feb 21, 2026, 11:54 PM · 25 views

Գիտություն

«Արտեմիս II» լուսնային առաքելությունը հետաձգվել է հրթիռի խնդիրների պատճառով

ՆԱՍԱ-ն հայտարարել է, որ «Արտեմիս II» առաքելությունը, որը նախատեսվում էր մեկնարկել մարտի 6-ին, հետաձգվել է հրթիռի տեխնիկական խնդիրների պատճառով: Ինժեներները հայտնաբերել են հելիումի հոսքի խնդիր, որը կարևոր է վառելիքի բաքերի ճնշման և սառեցման համակարգերի համար: Այս ձախորդությունը տեղի ունեցավ հաջող նախնական փորձարկումների հաջորդությամբ, որոնք անցկացվել էին հինգշաբթի օրը: Առաքելությունը նպատակ ունի ուղարկել աստղագնացների՝ Ռիդ Վայսմանը, Վիկտոր Գլովերը, Քրիստինա Քոքը և կանադացի Ջերեմի Հանսենը, դեպի Լուսնի դիմացեք կողմը, որը պետք է ճանապարհ հարթի ապագա լուսնային վայրէջքների համար:

Feb 21, 2026, 9:05 PM · 24 views

Գիտություն

Աստղաֆիզիկոսը բացահայտում է գերզանգվածային սև խոռոչները

Ջեդիդա Իսլերի գիշերային երկնի սերը նրան ուղղեց դեպի աստղաֆիզիկա և ուսումնասիրություն գերզանգվածային սև խոռոչների: Այս երկնային երևույթները, որոնք գտնվում են տրիլիոն կիլոմետրերի հեռավորության վրա, ունեններում են 1-ից 10 միլիարդ անգամ ավելի զանգված, քան մեր արեգակը: Իսլերն անդրադառնում է, թե ինչպես են սև խոռոչները հզոր հոսքեր ծավալում մեր ուղղությամբ՝ դառնալով արդի աստղաֆիզիկայի կարևոր հետազոտության առարկան: Նա նկարագրում է դրանց ձևավորման բարդ գործընթացները և քննարկում է դրանց էներգետիկ արձակումների ազդեցությունը շրջակա տարածքի վրա: Նրա աշխատանքը, բացի գիտական ըմբռնումն ավելացնելուց, նաև նպատակ ունի ներշնչելու ապագա աստղաֆիզիկոսների սերունդներին:

Feb 21, 2026, 8:00 PM · 21 views

Գիտություն

Արլե görkezիչները հետաձգում են NASA-ի տիեզերաձևներնացման ծրագիրը

NASA-ի Artemis 2 առաքելությունը, նախատեսված Artemis 3 մարդու կողմից լուսնի կնառում տեղի կունենալու է 2028 թվականին, հետաձգվել է Space Launch System (SLS) հրթիռի հելիումի հոսքում տեղի ունեցող խնդրի պատճառով: Այս իրավիճակը բացառում է մարտի մեկնարկային պատուհանը, ապահովելով ապրիլին հաջորդ հնարավորությունը: NASA-ի վարչության ղեկավար Ջարեդ Այզաքմենը արտահայտեց ծրագրի վրա աշխատող անձնակազմի հուսախափությունը, ովքեր անխնամ աշխատում են այս ծրագրի վրա: Kennedy Center-ում SLS հրթիռը և Օրիոն տիեզերանավը կվերաբերվեն վերանորոգման, արտահետվելով պոտենցիալ վատ ֆիլտրի, փականի կամ կապի թիթեղակի հետ կապված: Ապագա որոշակի հստակացումներն ակնկալվում են ներխուժվելու մոտ օրերին: Այս առաքելությունը արևային տարածության արդյունաբերեկան և անձնական հետազոտանքի կարեւոր նշանակություն ունի և նշանակալի է միջազգային տիեզերական մրցավազքի համատեքստում, հատկապես Չինաստանի հետ:

Feb 21, 2026, 7:44 PM · 21 views

Գիտություն

Հսկա կրիաների վերադարձը Գալապագոսյան կղզիներ պատմական իրադարձություն է

Պահպանասիրներն ահռելի առաջընթացի հասել են՝ վերաշնորհային մեթոդներով 158 երիտասարդ հսկա կրիաների վերադարձնելով Գալապագոսյան Ֆլորենա կղզի։ Այստեղ պատկանող բնիկ տեսակը՝ Chelonoidis niger niger-ը, հայրակնում է մահվան ճանապարհով հանված 1840-ական թվականներին։ Այս նախաձեռնությունն իրականացվում է Ֆլորենայի էկոլոգիական վերականգնողական ծրագրի շրջանակներում և նպատակ ունի վերականգնել կղզու բնիկ էկոհամակարգը, որը հետևում է 2017-ին սկիզբ առած բուծման ծրագրին եզրակացանելուց հետո, որ Իսաբելի կղզու վրա հայտնաբերված անասունները ներկայացնում են Ֆլորենա ծագմամբ։ Գալապագոսյան հետազոտական հիմնադրամի աջակցությամբ իրականացվող նախագիծը հույս է հաղորդում ապագա գլոբալ էկոլոգիական վերականգնողական ծրագրերի համար։ Գալապագոսի հետազոտական հիմնադրամի նախագահ Ջեն Ջոնսը ընդգծեց, որ այս կարևոր պահը երկարամյա համագործակցության արդյունք է գիտնականների և տեղական հասարակության միջև։

Feb 21, 2026, 6:32 PM · 23 views

Գիտություն

Արթեմիսի հելիումային խնդիրն ուշացնում է ծրագիրը

ՆԱՍԱ-ն բախվել է Արթեմիս II ծրագրի դժվարություններին՝ վերին աստիճանում հայտնաբերված հելիումի հոսքի խնդրի հետևանքով։ Այս բարդությունը կարող է պահանջել հրթիռի հեռացում մեկնարկահարթակից՝ խնդրի լուծման համար։ Մարտի սկզբնական մեկնարկային պատուհանը այժմ կարող է տեղափոխվել վերանորոգման անհրաժեշտությունից։ Խնդիրը հիմնականում առնչվում է հելիումային համակարգին, որը կարեւոր է վառելիքային բաքերի ճնշման համար։ Պաշտոնյաները գնահատում են, թե ինչ մեթոդներով կարելի է խուսափել այս կարևոր լուսնային ծրագրի ավելի մեծ ուշացումներից։

Feb 21, 2026, 5:19 PM · 22 views

Գիտություն

Դինոզավրերի ձվի կճեպները ավստրալիաշնորհում են հնարավորվույսանցիք-անցիքի տարիքը

Սթելենբոշի համալսարանի Փալեոնտոլոգ Ռայան Թաքգերի գլխավորած գիտնականները մշակել են մեթոդ, որը կիրառվում է ուրան-կապարի ռադիոիզոտոպային ժամադրման մեթոդը դինոզավրերի ձվի կճեպներում վերջ հաստատելու համար նրանց և շրջակա ֆոսիլների տարիքները։ Այս մեթոդը կիրառվել է Յուտայում և Մոնղոլիայում, որն ուշադրության բերեց ճշգրիտ տարիքի ապահովության հետ գեոլոգիական տվյալների հետ համադրվելով։ Մոնղոլիական ձվերի նստվածքի տվյալները ներկայացրել են նաև 99 միլիոն տարի առաջ մետեորիտի ազդեցություն։ Այս նորախնդրությունը կարող է փոխլրացնել ֆոսիլաբանական ժամադրման ճշտությունը տարբեր հնավայրերում։

Feb 21, 2026, 1:00 PM · 20 views

Գիտություն

Հսկա կրիաների վերադարձը Գալապագոս կղզիներում

150 տարի հետո հսկա կրիաները վերադարձել են Ֆլորենա կղզի, որը մաս է կազմում Էկվադորի Գալապագոս կղզու արշավախմբին։ Այս կարևոր նախաձեռնությունը երկարաժամկետ էկոլոգիական վերականգնման ծրագրի մասն է, որն ուղղված է կղզու բնական միջավայրի բնածին տեսակների վերադարձին՝ նպաստելով կենսաբազմազանության վերականգնմանը։ Վերականգնումը նպատակ ունի աստիճանաբար վերականգնել այստեղ վերացարձակված կամ վտանգված տեսակները, նպաստելով կղզու բնական հավասարակշռությանը։ Բնապահպանները սա համարում են կարևոր քայլ Գալապագոսների էկոլոգիական ամբողջականության վերականգնման ուղղությամբ։

Feb 21, 2026, 12:27 PM · 21 views

Գիտություն

Գենետիկ թեստերի ազդեցության վերաբերյալ բանավեճ

«Ի՞նչ ենք ժառանգում։ Ինչպես նոր տեխնոլոգիաները և հին միֆերը ձևավորում են մեր գենոմային ապագան» գրքի համահեղինակներ Դափնե Օ. Մարջէնկոն և Սեմ Թրեխոն ուսումնասիրում են գենետիկ թեստերի լայնածավալ օգտագործումը և դրա հնարավոր ազդեցությունները մարդկային բազմազանության վրա։ Գրքում քննարկվում է պոլիգենային գնահատների վիճահարույց օգտագործումը, որոնք գնահատում են տարբեր գենետիկ գործոններ՝ որոշակի հատկանիշների կանխատեսման համար։ Բազմաթիվ քննադատներ շեշտում են, որ այդ գնահատները անճշգրիտ են և կարող են խորացնել սոցիալական անհավասարությունները։ Մարջէնկոն բարձրացնում է բարոյական հարցերը՝ մատնանշելով, որ գենետիկ հետազոտությունները պատմության ընթացքում շատ հաճախ ծառայել են սոցիալական անհավասարությունների ընդլայնմանը։ Միաժամանակ, Թրեխոն պաշտպաններ հավաքում ավելի շատ տեղեկատվություն՝ ենթադրելով, որ դա կարող է օգուտ բերել գենետիկ ազդեցությունների ավելի խոր ընկալմանը։ Երկու հեղինակները համակարծիք են, որ գենետիկ թեստավորման կանոնակարգումը պետք է խստացվի՝ պատշաճ կիրառումը երաշխավորելու համար։ Գրքում ներկայացվում է պոլիգենային սերնդման ընտրության միջոցով գենետիկ բազմազանության նվազեցման ռիսկեր։ Հեղինակներն ահազանգում են, որ սոցիալական անհավասարությունները ապագայում կարող են վերածվել գենետիկ անհավասարությունների, քանզի պոլիգենային սերնդման ընտրությունը որոշ տարածաշրջաններում արդեն օրինական է։ Եկավ նրանից, որ գենետային գործիքների արդարացված օգտագործման համար պետք է հասարակական վերահսկողություն։

Feb 21, 2026, 12:00 PM · 16 views

Գիտություն

NIST-ի արտասահմանյան գիտնականների քաղաքականությունը քննադատությունների առիթ է դարձել

ԱՄՆ-ի չափանիշների և տեխնոլոգիայի ազգային ինստիտուտը (NIST) գտնվում է քննադատության կենտրոնում՝ արտասահմանյան գիտնականների մասնակցությունը սահմանափակող փոփոխություններ կատարելուց հետո։ Այս միջոցառումները, որոնք ըստ պաշտոնյաների՝ կրում են անվտանգային բնույթ, մտահոգություն են առաջացրել օրենք ներկայացնող մարմինների ու նախկին ղեկավարների մոտ՝ մտածելով, որ դրանք կարող են վնասել գործակալության հեղինակությանը և ԱՄՆ-ի տաղանդների ներգրավման ունակությանը։ Դեմոկրատ ներկայացուցիչներ Զոե Լոֆգրենն ու Էփրիլ ՄքՔլեյն Դելանին իրենց անհանգստությունը հայտնել են տեխ. տնօրենին ուղղված նամակում, պահանջելով թափանցիկություն։ NIST-ի խոսնակը նշել է, որ փոփոխությունները ուղղված են ԱՄՆ-ի շահերի պաշտպանությանը։ Որոշ դիտորդներ նշում են, որ այս քաղաքականությունները կարող են համարվել քաղաքական լայնածավալ ջանքերի շարունակություն՝ ունենալու օտար մասնակիցների սահմանափակում առավել զգայուն ոլորտներում։

Feb 21, 2026, 11:31 AM · 15 views

Գիտություն

Գիտնականի կապերը Էփշտեյնի հետ բացահայտվել են

Դեն Արիելին, Դյուկի համալսարանի վարքագծային գիտությունների ոլորտի մասնագետ, տարիներ շարունակ նամակագրություն է ունեցել Ջեֆրի Էփշտեյնի հետ։ Նրանց համագործակցությունը սկզբում կենտրոնացած էր անազնվության և հանցագործության վարքագծի ուսումնասիրության շուրջ։ Չնայած Էփշտեյնի հայտնի անցյալին, այս փոխհարաբերությունները կարծես զարգացել են անձնական շփումներով՝ ակադեմիական սահմաններից դուրս։ Արիելին պնդում է, որ Էփշտեյնի հետ ֆինանսական կապեր չի ունեցել, սակայն նրանց կապի բնույթը բարձրացնում է էթիկական հարցեր։ Գիտնականները և էթիկագետները այժմ քննարկում են այս առնչության հետևանքները, հատկապես ակադեմիական ամբողջականության տեսանկյունից։

Feb 21, 2026, 10:02 AM · 16 views

Գիտություն

Բարձրացավալով մարզված բջիջների գաղտնիքը բացահայտվեց՝ կանխելով շաքարային դիաբետը

Տարიქრիստ գիտնականները նկատել են, որ բարձրիկ կյանք ապրող մարդիկ հաճախ են չեն թվացել շաքարային դիաբետին: Սակայն պատճառը միշտ էլ հստակ չէր: Վերջին ուսումնասիրությունը «Գլադստոն Ինստիտուտում» բացահայտեց, որ ցած르게 թթվածնային միջավայրում կարմիր վերլուծակծիճորիկները մեծ քանակությամբ գլյուկոզ են յուրացնում՝ օգնելով օքսիգենի փոխադրմանը և նվազեցնելով արյան շաքարը: «Սել Մետաբոլիզմում» հրապարակված ուսումնասիրությունը բացահայտում է կարմիր վերլուծակծիճորիկների դերը գլյուկոզի միասնականացման հարցում: Ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ մկների վրա ցածր թթվածնային պայմանները խթանում են կարմիր վերլուծակծիճորիկների գլյուկոզի յուրացումը: Բացի այդ, HypoxyStat դեղահատը, որը նմանակում է ցածր թթվածնային պատահարը, դիաբետը իսպառ վերել է մկների վրա: Այս բացահայտումը կարող է հեղափոխություն առաջացնել դիաբետի բուժման մեջ և ունենալ ավելի լայն ազդեցություն այլ խնդիրների վրա:

Feb 21, 2026, 8:43 AM · 17 views

Գիտություն

ՆԱՍԱ-ն Հետաձգում է «Արտեմիս II» Նոքում Օգտագործվող Հրթիռի Վերանորոգման Համար

«Արտեմիս II» լուսնային առաքելությունը հետաձգվել է հրթիռի խնդիրների պատճառով

Աստղաֆիզիկոսը բացահայտում է գերզանգվածային սև խոռոչները

Արլե görkezիչները հետաձգում են NASA-ի տիեզերաձևներնացման ծրագիրը

Հսկա կրիաների վերադարձը Գալապագոսյան կղզիներ պատմական իրադարձություն է

Արթեմիսի հելիումային խնդիրն ուշացնում է ծրագիրը

Դինոզավրերի ձվի կճեպները ավստրալիաշնորհում են հնարավորվույսանցիք-անցիքի տարիքը

Հսկա կրիաների վերադարձը Գալապագոս կղզիներում

Գենետիկ թեստերի ազդեցության վերաբերյալ բանավեճ

NIST-ի արտասահմանյան գիտնականների քաղաքականությունը քննադատությունների առիթ է դարձել

Գիտնականի կապերը Էփշտեյնի հետ բացահայտվել են

Բարձրացավալով մարզված բջիջների գաղտնիքը բացահայտվեց՝ կանխելով շաքարային դիաբետը

More to read

Ջեյմս Վեբբի աստղադիտակը Ուրանի մագնիսական դաշտի յուրահատկությունները բացահայտեց

ՆԱՍԱ-ի Հաբլը բացահայտում է մութ նյութով հարուստ «ուրվական գեզցի»

Գտնվել է հիմնականում մութ նյութից կազմված գալակտիկա

ՆԱՍԱ-ն մարտին թողարկում է «Արտեմիս II» առաքելությունը դեպի Լուսին

Էրի լճի վրա փոթորկային ալեկոծումների վտանգը աճում է

Չինաստանում հայտնաբերված հնագույն գանգերը վերաբաժանվել են՝ 1.77 մլն տարի